Badania Archeologiczno – Architektonicznych na działce 73/1, 73/2 oraz 73/3, ul. Grodzka 8 w Radomiu przeprowadzonych w 2010-2011 r.

W dniach 18.01.2010 – 30.07.2010 w budynku przy ul. Grodzkiej 8 działka nr 73/2 oraz na działkach sąsiednich nr: 73/1, 73/3 i 71 przeprowadzone zostały badania archeologiczne zwią-zane z przyszłym remontem budynku.

Budynek należy do infrastruktury dawnego XIV wiecznego założenia zamkowego – tzw. „Kamienica Starościńska”, będąca zapleczem gospodarczym zamku radomskiego. 

Badania te były kontynuacją przeprowadzonych wcześniej badań archeologicznych, z związane z przyszłym remontem kapitalnym budynku. We wszystkich wcześniejszych bada-niach, po wschodniej stronie, zaobserwowane zostały gotyckie struktury murowane, związane z radomskim założeniem zamkowym. Badania miały na celu uzyskanie jak najwięcej informacji dotyczących zarówno samego budynku „Kamienicy Starościńskiej”, jak i bezpośredniego jej sąsiedztwa zarówno od strony dziedzińca zamkowego, jak i po zachodniej stronie założenia zamkowego (część miejska).

Badania zostały przeprowadzone w trzech etapach:

Etap I – dokończenie prac wewnątrz budynku kamienicy Grodzka 8, dz. 73/2. Badaniami objęta została południowa część budynku o łącznej powierzchni ok. 73 m2.
Etap II – badania nadziałce 73/3 po wschodniej stronie budynku. Założone zostały trzy wykopy badawcze (nr XVIII, XIX i XX) o łącznej powierzchni ok. 46 m2 ,które wytyczono przy wschodniej ścianie kamienicy.
Etap III – badania na działce nr 73/1 oraz 71 po zachodniej stronie budynku. W sumie założonych zostało pięć wykopów badawczych (nr XXI, XX, XXIII, XXIV i XXV) o łącznej powierzchni ok. 67 m2.

Etap I – budynek Grodzka 8 dz. 73/2.
Prace były kontynuacją badań z lat 2005/2006 oraz z roku 2008. Tegoroczne prace polegały na wyeksplorowaniu pozostałej południowej części kamienicy. W tym celu wyburzono ściankę działową między pomieszczeniami w tej części budynku (zgodnie ze stosowną zgodą konserwatorską). Wykop podzielony został na trzy części (według zarysu fundamentów wewnętrznych) - wykop I część SE, wykop I część SW oraz wykop I część N. W wyniku badań archeologicznych w etapie I odsłonięto średniowieczne fundamenty kamienno - ceglane ścian kamienicy (założenia zamkowego). Dodatkowo odsłonięty został dalszy przebieg nowożytnego fundamentu ceglanego, w którym wtórnie wmurowano fragmenty renesansowych (?) detali kamiennych. Wśród licznego ruchomego materiału zabytkowego na uwagę zasługują fragmenty renesansowych kafli piecowych zarówno z wyobrażeniem figuralnym, jak i zwierzęcym, jak również geometryczno - roślinnym.

Etap II – badania nadziałce 73/3 po wschodniej stronie budynku.
Założono trzy wykopy badawcze (nr XVIII, XIX i XX) o łącznej powierzchni ok. 46 m2 ulokowane przy wschodniej ścianie kamienicy. Wykop XVIII – o wymiarach ok. 7,5 x 4 m (z poszerzeniami) o powierzchni ok. 28,5 m2 założony został w północnej części działki (krawędź północna wykopu umiejscowiona została 4,5 m od północno - wschodniego narożnika kamienicy). W wykopie odkryto wschodni, ceglany fundament bramy wjazdowej do założenia zamko-wego oraz poziom bruku dziedzińca zamkowego. W trakcie prac odsłonięte zostało również lico kamienno - ceglanego fundamentu ściany wschodniej kamienicy Przy ścianie kamienicy odkryto fragment detalu kamiennego z ornamentem tzw. „wolich oczek”. Ruchomy materiał zabytkowy odkryty w wykopie jest w znacznym stopniu przemieszany.

Wykop XIX – o wymiarach 2,5 x 2 m (13 m od północno - wschodniego narożnika ka-mienicy). W trakcie prac odsłonięto lico kamienno - ceglanego fundamentu ściany wschodniej ka-mienicy oraz poziom bruku dziedzińca zamkowego. Przy ścianie kamienicy również odkryty został detal kamienny. Materiał zabytkowy, podobnie jak we wcześniej opisanym wykopie, również  jest przemieszany. Wykop XX – o wymiarach 3,20 x 4 m założony został po południowej stronie kamienicy w narożniku między kamienicą a współczesną dobudówką. W trakcie prac odsłonięto ceglaną odsadzkę ściany południowej kamienicy. Na głębokości ok. 120 cm natrafiono na strop fundamentu kamiennego biegnącego w kierunku S - N. Fundament ten jest przedłużeniem fundamentu ściany wschodniej kamienicy. Po wschodniej stronie odsłonięte zostały fragmenty bruku kamiennego poziomu dziedzińca zamkowego. Odkryty fundament jest prawdopodobnie pozostałością konstrukcji arkadowej, łączącej kiedyś budynek zamkowy z budynkiem gospodarczym (w miejscu obecnej „Kamienicy Starościńskiej”). Materiał zabytkowy również do poziomu bruku jest mocno przemieszany. Poniżej zaobserwowano warstwy XIV - XVI wieczne, z których oprócz fragmentów ceramiki naczyniowej wydobyto metalową ostrogę.

Etap III – badania na dz. nr 73/1 oraz 71 po zachodniej stronie budynku.
Po stronie zachodniej badanej kamienicy w XIX wieku wybudowana została inna kamieni-ca, której pozostałości odkryto w postaci fundamentów kamienno - ceglanych. W ostatnim etapie badań założono łącznie pięć wykopów badawczych (nr XXI, XX, XXIII, XXIV i XXV) o łącznej powierzchni ok. 66,7 m2. Wykopy XXI (2 x 2 m), XXII (2,30 x 1 m) i XXIII (3,70 x 2,50 m) ulokowane zostały przy zachodniej ścianie „Kamienicy Starościńskiej” i dobudówki. Odsłonięto fundamenty zachodniej części założenia zamkowego. Fundament kamienny kamienicy jest jednorodny i przebiega w sposób ciągły przez całą długość budynku wraz z przybudówką, oraz ścianą wyburzonych garaży. Potwierdza się teza, że ściana zachodnia zało-żenia zamkowego, oddzielająca zamek od miasta, powstała w tym samym czasie. W omawianych wykopach zaobserwowano w zasadzie dwie warstwy kulturowe: warstwę gruzowiskową o miąższości do ok. 1,5 m (związaną z istniejącą tu nowożytną zabudową) oraz warstwę średniowieczną (XIV - XV wiek) o miąższości ok. 1 m. W wykopie XXII odkryty został prawdopodobnie dół śmietniskowy lub kloaczny, z zasypiska którego wydobyto bardzo dużą ilość fragmentów średniowiecznej ceramiki naczyniowej. Wykop XXIV w kształcie litery L o wymiarach 14,40 x 2 m i 2,10 x 3,50 m wytyczony został dłuższą osią równolegle do ściany zachodniej budynków gospodarczych zabudowań ko-ścielnych. W wykopie tym do głębokości ok. 1,5m występuje warstwa gruzowiskowa związana z budową i późniejszą rozbiórką nowożytnej zabudowy. Na głębokości ok. 1,8 m zaobserwo-wano fragmenty bruków kamiennych. Wykop XXV o wymiarach 2,5 x 6 m wytyczono po osi krawędzi wschodniej wykopu XXIV tak, by przecinał mur miejski. Wykop ten miał na celu dokładniejsze określenie szero-kości zachowanego muru.

Nadzór archeologiczny w trakcie praz ziemnych prowadzonych przy budynku Grodzka 8 w Radomiu, związanych z remontem kamienicy

W trakcie remontu kamienicy przy ul. Grodzkiej 8 w Radomiu, na działce 73/3, w miesią-cach listopad-grudzień 2011 r. odbył się nadzór archeologiczny w trakcie zabezpieczania wschodniej ściany kamienicy. W tym celu wykonany został wykop wzdłuż wschodniej ściany kamienicy. W 2010 r. prowadzone tu były badania archeologiczne, w wyniku których pozyskano liczny materiał za-bytkowy, oraz odsłonięte zostały pozostałości bramy wjazdowej do zamku, fundamenty kamie-nicy oraz fundament kamienny po południowej stronie budynku, ułożony po osi północ-południe na przedłużeniu fundamentu kamienicy.
W trakcie tegorocznych prac wykonany został wąski wykop o szerokości ok.80 cm i głę-bokości dochodzącej do ok. 250 cm. Odsłonięty został południowo-wschodni styk połączenia fundamentów kamiennych kamienicy i budynku lub fundamentu krużganków. Zaobserwowany został szew oraz niewielkie przesunięcie tych dwóch fundamentów w stosunku do siebie o ok. 10-15 cm. Wskazywać to może na wielofazowość zachowanych fundamentów lub budowę tych struktur z dwóch kierunków. W północnej części kamienicy odsłonięty został dalszy przebieg zachodniej części bramy wjazdowej, odsłoniętej w 2009 r. szerokość północno-zachodniego fundamentu bramy wynosi ok. 1,5 m. W dalszej części fundamentu kamienicy w odległości 5-6 m od północno-wschodniego na-rożnika kamienicy, w licu kamiennym zaobserwowany został ślad po rozbiórce południowo-zachodniej części bramy wjazdowej. Potwierdziło to przypuszczenia z badań w 2010 r. Dodatkowo wydobyty został kolejny detal kamienny – nadproże okienne, oraz fragmenty ceramiki naczyniowej, szkła, kości i dachówek.

Kontakt:
mgr Grzegorz Barczyk


Prawa autorskie do zawartości strony oraz wszelkie zamieszczone tu informacje, należą do autorów strony, o ile nie zostały oznaczone inaczej. Kopiowanie i publikowanie w celach prywatnych i komercyjnych, rozpowszechnianie jakąkolwiek metodą, części lub całości strony bez wiedzy i zgody autorów jest zabronione.